Warszawa, 23 stycznia 2026 roku
Opinia Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki Związku Nauczycielstwa Polskiego dotycząca projektu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej
Rada Szkolnictwa Wyższego i Nauki Związku Nauczycielstwa Polskiego konsekwentnie domaga się natychmiastowych działań dotyczących znaczącego wzrostu nakładów w budżecie państwa na szkolnictwo wyższe i naukę, w tym na wzrost wynagrodzeń pracowniczek i pracowników tego sektora gospodarki. Edukacja, a szczególnie szkolnictwo wyższe i nauka, obok ochrony zdrowia i bezpieczeństwa narodowego, to trzy najważniejsze dziedziny usług publicznych wpływające na rozwój gospodarczy i społeczny kraju. 13 października 2025 roku minęło 30 lat od uchwalenia przez Sejmu RP rezolucji Sejmu RP z 13 października 1995 roku w sprawie założeń polityki edukacyjnej państwa oraz finansowania szkolnictwa wyższego i nauki (M.P. 1995 nr 54 poz. 586), w której to zawarto postulat finansowania szkolnictwa wyższego w wysokości 2% PKB i nauki w wysokości 1% PKB. Od 30 latach w sprawie finansowania tej dziedziny usług publicznych nic się nie zmieniło .
Powiedzmy to wprost: niezależnie od tego, kto rządzi w Polsce, nauka i szkolnictwo wyższe nie mają dla rządzących większego znaczenia. Taka postawa rządzących doprowadziła do tego, że realnie obniżają się wynagrodzenia pracowników szkolnictwa wyższego i nauki. Wieloletnia polityka niedofinansowania doprowadziła do tzw. odwróconej piramidy wieku na polskich uczelniach, w związku z bardziej atrakcyjnymi warunkami płacy w innych sektorach gospodarki. Struktura wiekowa w uczelni stworzyła lukę pokoleniową o bardzo poważnych konsekwencjach w przyszłości.
Obecny projekt Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej powiela wieloletni schemat. Wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia dla profesora w uczelni publicznej w projekcie Rozporządzenia wzrasta z 9370 zł do 9650 zł. Konsekwencją tego jest fakt, że minimalne wynagrodzenia asystenta w uczelni publicznej i minimalne wynagrodzenia pracownika naukowego Polskiej Akademii Nauk będzie wyższe o 19 zł od obowiązującego w roku 2026 minimalnego wynagrodzenia w gospodarce.
Jedną z funkcji wynagrodzenia jest konkurencyjność płac, czyli wynagrodzenia muszą być na tyle wysokie, aby uczelnie mogły pozyskiwać pracowników o odpowiednich kompetencjach, a jednocześnie zapobiegać odpływowi cennych kadr do innych sektorów gospodarki. Zadajemy więc pytanie? Z jakiej grupy mogą uczelnie i instytuty badawcze pozyskiwać pracowników, jeżeli mogą zapewnić im wynagrodzenie o 19 zł wyższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę i w jaki sposób mogą utrzymać ich na stanowiskach w uczelniach?
Szkolnictwo wyższe i nauka to nie koszt dla budżetu państwa, a długofalowa inwestycja. Analizując skutki dotychczasowej wieloletniej polityki płacowej w szkolnictwie wyższym i nauce, RSzWiN ZNP wspólnie z KSN „Solidarność” i Forum Związków Zawodowych przedstawiła postulat, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia profesora wynosiła co najmniej dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 998). Jest to jeden z kilku strategicznych postulatów RSzWiN ZNP i podtrzymujemy to stanowisko.
Dlatego nie akceptujemy zaproponowanej w projekcie Rozporządzenia wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej i domagamy się szybkiego powiązania nakładów na szkolnictwo wyższe i naukę oraz wynagrodzeń pracowników tej sfery usług publicznych z obiektywnymi wskaźnikami gospodarczymi: powiązanie nakładów z produktem krajowym brutto, a wynagrodzeń pracowników tego sektora finansów publicznych z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej, zgodnie stanowiskiem Rady ds. dialogu ze Związkami Zawodowymi, przedstawionym Panu Ministrowi w dniu 8 lipca 2025 roku.
Prezes Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki
Związku Nauczycielstwa Polskiego
Janusz Szczerba